Ustawą z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo bankowe (Dz. U. z 2009 r., Nr 71, poz. 609) wprowadzono możliwość umorzenia niektórych należności z tytułu składek, powstałych w związku z podleganiem obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego lub przebywania na urlopie wychowawczy. Umorzenie może nastąpić na wniosek osoby uprawnionej, a więc:

- płatnika składek, który w okresie od dnia 1.01.1999 r. do dnia 31.08.2009 r. zgłaszał ubezpieczonego podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej działalności i jednocześnie pobierającego zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego z innego tytułu lub przebywającego na urlopie wychowawczym,

- osoby, która w okresie od 1.01.1999 r. do dnia 31.03.2001 r. była wspólnikiem spółki cywilnej, nie posiadając wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i jednocześnie pobierała zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego lub przebywała na urlopie wychowawczym.

Wniosek o umorzenie należności można złożyć w okresie od 1.09.2009 r. do 1.09.2010 r. Ewentualne uchybienie temu terminowi będzie skutkowało brakiem możliwości umorzenia należności objętych złożonym wnioskiem. Wzór wniosku jest dostępny w każdej terenowej jednostce organizacyjne ZUS oraz na stronie internetowej http://www.zus.pl.

Zwrot nadpłaty z tytułu umorzenia należności następuje w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Zwrot nastąpi w gotówce, na podstawie przekazu pocztowego, albo na wskazany rachunek bankowy płatnika składek lub na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.

Umorzenie należności będzie możliwe dopiero po złożeniu przez płatnika prawidłowych dokumentów ubezpieczeniowych, z których wynika podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności albo współpracy przy wykonywaniu tej działalności w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego lub przebywania na urlopie wychowawczym oraz kwota należnych z tego tytułu składek.

Na kontach ubezpieczonych, za których umorzono należności w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej działalności i jednocześnie pobierania zasiłku macierzyńskiego Zakład zewidencjuje do dnia 31.12.2012 r. składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za okres pobierania tego zasiłku. Zewidencjonowanie nie będzie dotyczyło osób, którym zostaną umorzone nieopłacone należności za okres przebywania na urlopie wychowawczym.