I. Podstawa prawna

Ustawa z dnia  1 lipca 2009r.  o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców (Dz.U. nr 125 poz. 1035)   weszła  w życie  22 sierpnia 2009r. i  co do zasady rozwiązania przyjęte w ustawie  obowiązują do  31 grudnia 2011r.

II. Ustawowe  formy pomocy

1. Wyłącznie dla przedsiębiorców posiadających status „przedsiębiorcy w przejściowych trudnościach finansowych”:

a)  możliwość wprowadzenia przestoju ekonomicznego,

b) świadczenia z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ( FGŚP) dla pracowników na częściowe zaspokojenie wynagrodzeń za czas przestoju,

c) możliwość obniżenia wymiaru czasu pracy,

d) świadczenia z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ( FGŚP) dla pracowników na częściowe zrekompensowanie obniżenia wymiaru czasu pracy,

e) świadczenia dla przedsiębiorców na opłacenie składek  na ubezpieczenie społeczne  pracowników należnych od pracodawcy od przyznanych z FGŚP dla pracowników świadczeń  ( pkt  b) i d))

f) refundacja kosztów szkoleń i studiów podyplomowych z Funduszu Pracy .

2.  Dla  wszystkich przedsiębiorców bez względu na sytuację ekonomiczną, w jakiej się znajdują (mogą, ale nie muszą być wprowadzone) :

a) wydłużenie okresu rozliczeniowego czasu pracy,

b) wprowadzenie indywidualnego rozkładu czasu pracy (ruchomy czas pracy)

3. Obligatoryjne dla wszystkich przedsiębiorców – przepisy te stosuje się z mocy prawa z dniem 22 sierpnia 2009r.

Od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2011 r. liczba umów terminowych nie jest limitowana. Ważne z prawnego punktu widzenia  jest jedynie, aby  łączna ich długość nie  przekraczała 24 miesięcy, chyba, że przerwa między tymi umowami wynosi 3 miesiące.

Reasumując  pracodawca  :

1. może stosować formy pomocy z pkt. 1 pod warunkiem uzyskania  statusu „przedsiębiorcy w przejściowych trudnościach finansowych”.
2. może, ale nie musi stosować form pomocy wymienionych w pkt. 2,
3. musi stosować z mocy prawa przepis ustawy  w zakresie wymienionym w pkt. 3.

III. Warunkiem uzyskania statusu „przedsiębiorcy w przejściowych trudnościach finansowych” jest:

1. spadek obrotów gospodarczych, rozumianych jako sprzedaż, nie mniej jednak niż o 25 %, liczony w ujęciu ilościowym lub wartościowym w ciągu 3 kolejnych miesięcy po dniu 1 lipca 2008 r. w porównaniu do tych samych 3 miesięcy w okresie od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 30 czerwca 2008 r.

( przez obrót rozumie się wpływy brutto lub należności brutto ze sprzedaży towarów lub usług danej firmy w pewnym okresie. Służy do wyrażenia wielkości handlowej przedsiębiorstwa. Spadek obrotu może mieć charakter zarówno ilościowy, jak również

wartościowy, co w praktyce oznacza, że w przypadku gdy obrót nie spada o mniej niż 25 % w rozumieniu wartościowym w wyniku przykładowo podwyższenia cen produktu, zmniejszenie ilości sprzedawanych produktów do 25 % uprawnia przedsiębiorcę do wystąpienia o nadanie mu takiego statusu)

2. niezaleganie z zobowiązaniami podatkowymi, składkami na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz na FGŚP i FP, poza sytuacjami, w których przedsiębiorca zawarł porozumienie o spłacie z odpowiednim organem,
3. brak przesłanek do ogłoszenia upadłości w rozumieniu art. 11 – 13 Prawa upadłościowego i naprawczego z 28 lutego 2003 r. (Dz. U nr 60, poz. 535 ze zm.).
4. nie pozostawanie w dacie 1 lipca 2008 r. w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu Komunikatu Komisji – Wytyczne dotyczące pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorców (Dz. Urz. UE C 244 z 01.10.2004 r.) oraz art. 1 ust. 7 rozporządzenia Komisji WE nr 800/2008 z 06.08. 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu – ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń  blokowych (Dz. Urz. UE L 214 z 09.08.2008 r.).
5. opracowanie programu naprawczego uprawdopodobniającego poprawę kondycji finansowej na rok, liczony od następnego miesiąca po miesiącu złożenia wniosku o  przyznanie  subsydiów płacowych,
6. nieotrzymanie z FP pomocy publicznej na wyposażenie i doposażenie stanowiska pracy dla bezrobotnego na podstawie umowy o refundację zawartej po 1 lutego 2009 r. albo też  dostał ją, lecz od chwili wydania decyzji o przyznaniu wsparcia minęło co najmniej 12 miesięcy.
7. uzyskanie zaświadczenia o realizowaniu wymienionych wyżej wymogów, które wydaje odpowiedni minister lub marszałek województwa po złożeniu przez przedsiębiorcę odpowiedniego wniosku za pośrednictwem terenowego biura FGŚP.

Ważne :

Firmy korzystające ze wsparcia finansowego dla pracowników, którym został ograniczony wymiar czasu pracy lub korzystają z przestoju ekonomicznego zagwarantowano ochronę zatrudnienia przez cały okres pobierania świadczenia oraz w okresie 6 miesięcy przypadających bezpośrednio po okresie lub okresach pobierania świadczeń lub stypendium. Pracodawca w tym okresie nie może wypowiedzieć pracownikowi umowy o prace z przyczyn niedotyczących pracownika.

IV. Formy pomocy  z pkt.  II 2.

Wydłużenie okresu rozliczeniowego czasu pracy

1. Warunkiem wprowadzenia dłuższego okresu rozliczeniowego jest uzasadnienie przyczynami obiektywnymi, technologicznymi lub dotyczącymi organizacji czasu pracy.
2. Maksymalny okres wydłużenia - do 12 miesięcy, przy zachowaniu ogólnych zasad dotyczących bezpieczeństwa i zdrowia pracowników  ( oznacza to, że wydłużenie może obejmować także krótsze okresy rozliczeniowe np. 6, 8, 9 czy 10 miesięcy ).
3. Zasady wprowadzenia - indywidualny rozkład czasu pracy pracownika może przewidywać zróżnicowanie liczby godzin do przepracowania w poszczególnych miesiącach. Okresy dłuższej pracy równoważy się okresami krótszej pracy lub okresami niewykonywania pracy.
4. Obowiązkiem pracodawcy jest zachowanie prawa do dobowego (11 godzin) i tygodniowego (35godzin) odpoczynku.
5. W każdym miesiącu stosowania przedłużonego okresu rozliczeniowego czasu pracy, wynagrodzenie pracownika nie może być niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.
6. Harmonogram czasu pracy może być sporządzany na okres krótszy niż okres rozliczeniowy, musi jednak obejmować okres co najmniej 2 miesięcy.
7. Przedłużenie okresu rozliczeniowego czasu pracy wprowadza się w układzie zbiorowym pracy lub w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi; jeżeli nie jest możliwe uzgodnienie treści porozumienia ze wszystkimi zakładowymi organizacjami związkowymi, przedsiębiorca uzgadnia treść porozumienia z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu art. 241^25a ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Jeżeli u danego przedsiębiorcy nie działają zakładowe organizacje związkowe przedłużenie okresu rozliczeniowego wprowadza się w porozumieniu z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u tego przedsiębiorcy.
8. Przedsiębiorca przekazuje kopię porozumienia właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy w terminie 3 dni roboczych od dnia zawarcia porozumienia.
9. Okres obowiązywania -  do dnia 31 grudnia 2011 r.

Indywidualny rozkład czasu pracy pracownika (ruchomy czas pracy )

1. Indywidualny rozkład czasu pracy może przewidywać różne godziny rozpoczynania i kończenia pracy  ( w takim przypadku ponowne wykonywanie pracy przez pracownika w tej samej dobie nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych).
2. Wykonywanie pracy  nie może naruszać prawa do odpoczynku dobowego i tygodniowego (11 i 35 godzin).
3. Rozwiązanie wprowadza się w układzie zbiorowym pracy lub w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi; jeżeli nie jest możliwe uzgodnienie treści porozumienia ze wszystkimi zakładowymi organizacjami związkowymi, przedsiębiorca uzgadnia treść porozumienia z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu art. 241^25a ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Jeżeli u danego przedsiębiorcy nie działają zakładowe organizacje związkowe  wprowadza się  w porozumieniu z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u tego przedsiębiorcy.
4. Okres obowiązywania - do 31 grudnia 2011 r.
5. Podstawowa korzyść:  brak zarzutu pracy w godzinach nadliczbowych z powodu  przekroczenia dobowej normy czasu pracy, przy bardzo elastycznych  godzinach rozpoczynania  i kończenia pracy.

V. Inne  istotne skutki prawne ustawy

1. Umowy na czas określony

Do umów o pracę zawartych na czas określony trwających w dniu wejścia w życie ustawy                   (22 sierpnia 2009 r.) nie stosuje się przepisu art.25¹ kodeksu pracy (tj. limitowania ich ilości do dwóch). Jednakże do tych umów stosuje się przepis art.. 13 ustawy – tj. maksymalny łączny  okres  zatrudnienia w ramach umowy na czas określony wynosi 24 miesiące. Ponadto jeżeli termin rozwiązania umowy o pracę na czas określony, zawartej przed dniem wejścia w życie ustawy  przypada  po dniu 31 grudnia 2011 r. umowa rozwiązuje się z upływem czasu, na jaki została zawarta.

Z kolei do umów o pracę zawartych na czas określony  trwających w dniu 1 stycznia 2012 r. stosuje się art.25¹ kodeksu pracy (tj. limitowanie ich ilości do dwóch).

2. Wprowadzenie  możliwości indywidualnego, ruchomego rozkładu czasu pracy  pracownika opiekującego się dzieckiem do 14 roku życia lub członkiem rodziny wymagającym jego osobistej opieki.

1. Dotyczy : pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie 14 roku życia lub opiekującego  się członkiem rodziny wymagającym jego osobistej opieki.
2. Wprowadza się na pisemny wniosek pracownika.
3. Przewiduje różne godziny rozpoczynania i kończenia pracy (  w takim przypadku  ponowne wykonywanie  pracy   w tej samej dobie na stanowi pracy w godzinach nadliczbowych).
4. Przedsiębiorca uwzględnia wniosek , chyba, że nie jest możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj wykonywanej pracy.
5. Zachowane muszą być zasady dotyczące dobowego i tygodniowego odpoczynku